Trở về để làm du lịch trên quê hương
Lô Lô Chải, xã Lũng Cú là bản làng đặc sắc của vùng cao Tuyên Quang, với 100% hộ dân là đồng bào Lô Lô. Những ngôi nhà trình tường, mái ngói âm dương, hàng rào đá cùng nhiều nét văn hóa truyền thống đã tạo nên sức hấp dẫn riêng, đưa Lô Lô Chải trở thành điểm đến được nhiều du khách biết đến.
Sinh năm 2002, Dìu Thị Hương sinh ra và lớn lên tại Lô Lô Chải. Sau nhiều năm học tập, làm việc tại Hà Nội, Hương từng nghĩ sẽ lập nghiệp nơi thành phố. Nhưng càng đi xa, chị càng nhận ra những giá trị thân thuộc của quê hương đang có nguy cơ mai một: nhà trình tường bị thay thế, tiếng Lô Lô ít được sử dụng và nghề thêu truyền thống dần ít người tiếp nối.
Cùng với câu chuyện về bác người Nhật Yashushi Ogura, người đã đồng hành với bà con Lô Lô và góp phần gợi mở hướng đi mới từ du lịch, Hương nhận ra chính những giá trị văn hóa, nếp sống vốn có lại có thể trở thành sức hút đối với du khách.
“Một người không sinh ra ở đây còn yêu vùng đất này và muốn gìn giữ nó đến thế, vậy tại sao mình sinh ra, lớn lên ở đây lại lựa chọn rời đi?”
Câu hỏi ấy thôi thúc Hương trở về. Chị cùng gia đình phát triển mô hình kết hợp cà phê, lưu trú và trải nghiệm đời sống văn hóa Lô Lô.
Theo Hương, làm du lịch ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là xây thêm phòng nghỉ hay phục vụ du khách, mà quan trọng là giữ được những giá trị làm nên bản sắc của bản làng.
Homestay & Café Cực Bắc của gia đình chị Dìu Thị Hương
Chị Dìu Thị Hương chủ Homestay & Café Cực Bắc (người thứ 5 từ phải sang) chụp ảnh cùng du khách
Giữ văn hóa để phát triển du lịch bền vững
Những chuyến đi đến các điểm du lịch cộng đồng, bảo tồn văn hóa ở Trung Quốc và nhiều vùng đất khác giúp Hương có thêm kinh nghiệm. Chị nhận ra sức hấp dẫn lâu dài của một điểm đến nằm ở chính bản sắc được gìn giữ, từ kiến trúc, cảnh quan, trang phục, ẩm thực đến phong tục và nghề thủ công.
“Khi đi qua nhiều vùng đất, bước qua nhiều miền quê, trải nghiệm đủ cung bậc cảm xúc, mình lại thấy thương quê hương đến lạ. Một nỗi thương rất khẽ, nhưng cứ lớn dần, thôi thúc mình muốn thử, muốn làm một điều gì đó, như một cách nhắc mình trở về, như một cách giữ lấy những gì thân thuộc nhất…”
Đi du lịch Trung quốc và các vùng đất khác làm cho Dìu Thị Hương càng chân quý, gắn bó với mảnh đất quê hương hơn.
Từ suy nghĩ ấy, gia đình chị Hương chú trọng giữ gìn không gian kiến trúc truyền Từ suy nghĩ ấy, gia đình chị chú trọng giữ gìn không gian kiến trúc truyền thống, giới thiệu món ăn đặc trưng và nét văn hóa Lô Lô tới du khách.
“Nếu chỉ chạy theo lợi ích kinh tế mà làm mất đi những nét riêng của bản làng thì du lịch sẽ không còn sức hấp dẫn. Điều mình muốn là du khách đến đây có thể cảm nhận được cuộc sống thật của người Lô Lô và khi trở về vẫn nhớ về văn hóa, con người Lô Lô Chải,” chị Hương cho biết.
Mô hình Homestay & Café Cực Bắc mang lại cho gia đình thu nhập khoảng 150–230 triệu đồng mỗi năm, đồng thời góp phần tạo sinh kế và quảng bá hình ảnh Lô Lô Chải.
Theo Bà Vàng Thị Phấn một người dân địa phương chia sẻ, sự năng động của những người trẻ như chị Hương đang tạo thêm sức sống mới cho bản làng:
“Trước đây, người dân chủ yếu nghĩ đến làm nương, chăn nuôi. Bây giờ, nhiều gia đình đã thấy du lịch cũng có thể tạo ra thu nhập. Hương là người trẻ, năng động, dám nghĩ, dám làm nên mọi người cũng học hỏi được nhiều điều”.
Du khách cũng ấn tượng với không gian văn hóa nơi đây.
“Điều khiến tôi ấn tượng là bản làng vẫn giữ được nét riêng, từ những ngôi nhà trình tường đến cách người dân giới thiệu văn hóa, ẩm thực. Đây là trải nghiệm rất khác so với những điểm du lịch thông thường,” anh Trần Duy Khánh, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ.
Du khách rất thích nghe cô gái người Lô Lô Dìu Thị Hương kể chuyện
Người trẻ giữ lửa văn hóa quê hương
Từ một cô gái từng đứng trước lựa chọn lập nghiệp nơi đô thị, Dìu Thị Hương đã trở về quê, lựa chọn phát triển kinh tế dựa trên những giá trị văn hóa của quê hương. Câu chuyện của Hương cho thấy bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế có thể song hành, khi văn hóa được khai thác đúng hướng sẽ trở thành nguồn lực tạo sinh kế cho cộng đồng.
“Mình mong ngày càng có nhiều người trẻ trở về quê, không nhất thiết phải làm những điều thật lớn lao. Chỉ cần mỗi người biết giữ một nét văn hóa, làm tốt công việc của mình và giới thiệu quê hương đến nhiều người hơn thì đó cũng là cách đóng góp cho bản làng,” chị Hương bộc bạch.
Lô Lô Chải đang đổi thay từng ngày. Những ngôi nhà trình tường, nét văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, trong khi du lịch cộng đồng mở ra thêm cơ hội sinh kế cho người dân.
Những người trẻ như Dìu Thị Hương đang góp phần làm kinh tế từ quê hương, làm du lịch bằng văn hóa, đưa câu chuyện về bản làng Lô Lô đến với nhiều du khách hơn.
Tác giả: Hoài Nam – Phòng Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo
