Trong bối cảnh có nhiều thay đổi lớn về tổ chức bộ máy và địa giới hành chính, với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, nhưng dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh; hướng dẫn chuyên môn của Bộ Dân tộc và Tôn giáo; sự điều hành quyết liệt, linh hoạt của Ủy ban nhân dân tỉnh. Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang đã làm tốt công tác tham mưu, chỉ đạo triển khai các chương trình, dự án, chính sách dân tộc và nội dung của công tác quản lý nhà nước về tôn giáo trên địa bàn tỉnh theo đúng quy định; từ đó đã góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh Tuyên Quang.
Một trong những nội dung có tác động sâu rộng trong năm 2025 là việc triển khai chủ trương sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh. Trước yêu cầu mới, ngành Dân tộc và Tôn giáo đã chủ động thực hiện việc hợp nhất hai Sở (Tuyên Quang và Hà Giang), hoàn tất công tác bàn giao, tiếp nhận hồ sơ, tài liệu, cơ sở vật chất, trang thiết bị; đồng thời ổn định tổ chức bộ máy, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức, người lao động một cách hợp lý, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng quy định, phát huy năng lực của từng cá nhân. Sở đã khẩn trương, nghiêm túc rà soát, tham mưu điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, phương thức hoạt động, bảo đảm không để gián đoạn công tác quản lý nhà nước về dân tộc, tôn giáo; đồng thời tăng cường nắm tình hình cơ sở, kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh. Kết quả, đến nay công tác quản lý nhà nước về dân tộc - tôn giáo tại các xã, phường đã cơ bản đi vào nề nếp; hệ thống cơ quan làm công tác dân tộc, tôn giáo tại tỉnh đã hoàn thiện với 04 đầu mối cấp phòng (Văn phòng, Phòng Chính sách dân tộc, phòng Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo; Phòng Tôn giáo).
Đồng thời với việc củng cố, kiện toàn bộ máy tổ chức cơ quan quản lý nhà nước về công tác dân tộc, tôn giáo, trong năm 2025, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã tham mưu triển khai thực hiện nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo đúng quy định; trong đó đã tập trung giải quyết những khó khăn, vướng mắc về cơ chế quản lý, tiêu chí phân bổ vốn, bàn giao, tiếp nhận và quản lý hồ sơ các công trình, dự án… phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và chủ trương sáp nhập các xã, phường. Đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh trình Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết số 11/2025/NQ-HĐND ngày 24/10/2025 để thống nhất cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình trên địa bàn tỉnh. Kết quả từ chương trình đã đưa ra khỏi địa bàn khó khăn: 45 xã (gồm 27 xã khu vực III và 18 xã khu vực II); tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm 4%; kết quả giải ngân vốn năm 2025 (đến ngày 31/12/2025) ước đạt 60%. Qua triển khai, chương trình đã phát huy hiệu quả thiết thực, góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân. Hạ tầng kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được quan tâm đầu tư; nhiều mô hình sản xuất, sinh kế phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương được triển khai hiệu quả; diện mạo nông thôn miền núi có nhiều khởi sắc. Đáng chú ý, nhận thức, ý thức tự lực, tự cường của đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng được nâng cao, từng bước chuyển từ trông chờ, ỷ lại sang chủ động tham gia các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc được chú trọng, góp phần giữ gìn giá trị văn hóa đặc sắc, củng cố nền tảng tinh thần, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Trong năm 2025, thực hiện chỉ đạo và phân công của Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã hoàn thành nhiệm vụ cơ quan Thường trực Chương trình Xoá nhà tạm, nhà dột nát với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau” và trách nhiệm với đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Sở đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo, triển khai thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Trung ương với tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”. Tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh xây dựng Kế hoạch thực hiện tháng cao điểm triển khai hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn tỉnh từ ngày 01/8/2025 đến ngày 31/8/2025. Kết quả: Tỉnh đã về đích trước 02 ngày theo kế hoạch (ngày 29/12/2025); cơ bản hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn tỉnh cho 15.083/15.083 hộ (Xây nhà ở mới 11.530 nhà; cải tạo, sửa chữa: 3.553 nhà). Trong đó: Hỗ trợ nhà ở đối với người có công và thân nhân liệt sĩ là 261 nhà/261 nhà; hỗ trợ nhà ở từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững cho 5.970 nhà, đạt 100%; hỗ trợ nhà ở từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi 711 nhà xây mới, đạt 100% kế hoạch; hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo: 8.122 nhà.
Cùng với kết quả các hoạt động chuyên môn nêu trên, trong năm 2025, Sở Dân và Tôn giáo đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh tổ chức Hội nghị biểu dương điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Tuyên Quang năm 2025, thành công, trang trọng, an toàn và tiết kiệm. Hội nghị được triển khai sau thời điểm hợp nhất tỉnh, với sự tham dự của 300 đại biểu chính thức, trong đó có 50 người có uy tín tiêu biểu, 51 đại biểu đến từ 17 xã biên giới, đại diện cho các dân tộc sinh sống thành cộng đồng trên địa bàn tỉnh như Tày, Mông, Dao, Nùng, Sán Chay, Pà Thẻn, Lô Lô, Pu Péo, Cờ Lao, Bố Y… Trong khuôn khổ Hội nghị, các đại biểu đã tham gia nhiều hoạt động ý nghĩa như: Về nguồn tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào; gặp mặt lãnh đạo Bộ Dân tộc và Tôn giáo; viếng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, tham quan Bảo tàng Hồ Chí Minh; tham dự Hội nghị chính thức tại Trung tâm Hội nghị tỉnh. Các đại biểu tham dự Hội nghị được nhận quà và động viên của Phó Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam, Lãnh đạo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Ủy ban nhân dân tỉnh. Hội nghị đã kịp thời biểu dương, tôn vinh những cá nhân tiêu biểu - các tấm gương sáng trong phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững, bảo tồn văn hóa dân tộc, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng hệ thống chính trị cơ sở.
Trong năm 2025, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã triển khai đồng bộ các chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó đã quan tâm, thăm hỏi động viên, cung cấp thông tin (cấp báo Tuyên Quang, Báo Dân tộc và Phát triển), vận động - tranh thủ đối với đội ngũ người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh; thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh, qua đó đã vận động nhân dân chấp hành tốt các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, đoàn kết, phấn đấu phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh trật tự vùng dân tộc thiểu số.
Cùng với việc thực hiện tốt các nội dung của công tác dân tộc, công tác tôn giáo cũng được Sở Dân tộc và Tôn giáo triển khai đồng bộ với các giải pháp cụ thể. Trong đó, đã kịp thời tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc có hiệu quả các quan điểm, chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo nhất là sau khi hợp nhất 02 địa phương và việc vận hành chính quyền địa phương 02 cấp nhằm tổ chức thực hiện kịp thời, không bị gián đoạn, thông suốt, hiệu quả và đảm bảo sự thống nhất, đồng bộ và đúng quy định của pháp luật; các nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo chính đáng, hợp pháp, thuần túy tôn giáo của người dân được tôn trọng và xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật, tạo niềm tin của chức sắc, chức việc, tín đồ; các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo vi phạm pháp luật khi mới phát sinh, được chỉ đạo giải quyết kịp thời, không để xảy ra “điểm nóng”, phức tạp liên quan đến tôn giáo; tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng đồng bào có đạo và đồng bào dân tộc thiểu số được giữ vững.
Khép lại năm 2025 với nhiều dấu ấn quan trọng như trên, công tác dân tộc, tôn giáo của tỉnh Tuyên Quang, tiếp tục khẳng định đây là nhiệm vụ chiến lược lâu dài; là nền tảng vững chắc để toàn ngành thi đua lập thành tích chào mừng 80 năm Ngày truyền thống cơ quan làm công tác dân tộc (03/5/1946 - 03/5/2026), 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam Dân chủ cộng hoà (06/01/1946 - 06/01/2026) và hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị - xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang xác định các nhiệm vụ giải pháp thực hiện công tác dân tộc, tôn giáo trong năm 2026 cụ thể như sau:
(1) Tiếp tục triển khai thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc và các chính sách dân tộc theo Kết luận số 65-KL/TW ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc trong tình hình mới; Nghị quyết số 10/NQ-CP ngày 28/01/2022 của Chính phủ về ban hành Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045; Kế hoạch số 130/KH-UBND ngày 06/7/2022 của UBND tỉnh về triển khai thực hiện Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
(2) Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chương trình, chính sách dân tộc và tôn giáo, trong đó tập trung triển khai có hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn được giao và vốn chuyển nguồn năm trước sang năm sau. Cập nhật kịp thời tiến độ giải ngân báo cáo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Ủy ban nhân dân tỉnh theo đúng quy định.
(3). Thực hiện tốt công tác Chuyển đổi số, cải cách hành chính thuộc lĩnh vực công tác dân tộc theo Kế hoạch của Ủy ban nhân dân tỉnh.
(4). Tham mưu triển khai thực hiện công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026; phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan và các địa phương nắm tình hình hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn tỉnh. Đẩy mạnh công tác phối hợp giữa các cơ quan Đảng, chính quyền, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác tuyên truyền, vận động các tổ chức, tín đồ tham gia đấu tranh, phản bác, loại bỏ, ngăn chặn các “hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới” xâm nhập và phát triển trên địa bàn.
(5). Thường xuyên nắm đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và tình hình triển khai thực hiện các chương trình, chính sách dân tộc tại cơ sở để kịp thời đề xuất giải quyết các vướng mắc thuộc thẩm quyền.
(6). Tăng cường công tác hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc triển khai thực hiện các chương trình, chính sách đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Thực hiện tốt quy chế dân chủ cở cơ sở, quy chế chi tiêu nội bộ, công tác quản lý tài chính, sử dụng tài sản nhà nước theo đúng các quy định của pháp luật, thực hành tiết kiệm chống lãng phí.
(7). Duy trì thường xuyên công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân thuộc lĩnh vực quản lý theo đúng quy định.
(8). Thực hiện hoàn thành một số nhiệm vụ đột phá, đổi mới trong tổ chức thực hiện công tác dân tộc, tôn giáo năm 2026 đã được phê duyệt.
Đón chào năm mới, cán bộ công chức, người lao động Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang tin tưởng rằng với những thành quả đã đạt được trong công tác năm 2025 và sự quan tâm chỉ đạo của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh; sự hướng dẫn chỉ đạo về chuyên môn của Bộ Dân tộc và Tôn giáo; công tác phối hợp, đồng hành của các cấp, các ngành. Công tác dân tộc, tôn giáo năm 2026 sẽ gặt hái được nhiều thành công hơn nữa, góp phần nâng cao đời sống cho đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh./.
Tác giả: Nguyễn Văn Dưng - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo
