Bản sắc văn hóa – sức mạnh nội sinh
Trải qua 195 năm hình thành và phát triển (4/11/1831 – 4/11/2026), Tuyên Quang tự hào với truyền thống cách mạng vẻ vang, bản sắc văn hóa đa dạng và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Những giá trị ấy không chỉ làm nên nét riêng của vùng đất mà còn là nguồn lực quan trọng để địa phương phát triển.
Các đồng chí lãnh đạo tung còn khai hội tại Lễ hội Lồng Tông - Chiêm Hóa năm 2026
Sau sáp nhập hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang, hiện nay toàn tỉnh có 46 nhóm dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 73,5% dân số. Mỗi dân tộc có tiếng nói, trang phục, phong tục, lễ hội và tri thức dân gian riêng, tạo nên bức tranh văn hóa nhiều màu sắc. Từ nghề dệt lanh, thổ cẩm, những làn điệu dân ca đến kiến trúc nhà truyền thống, mỗi di sản đều lưu giữ câu chuyện về lịch sử, lao động và đời sống tinh thần của cộng đồng.
Tuyên Quang còn là vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào gắn liền với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Những địa danh lịch sử góp phần bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của các thế hệ người dân đối với quê hương, đất nước.
Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào là địa chỉ đỏ để các đoàn Đại biểu trong và ngoài tỉnh đến tham quan.
Ở vùng cao, Cao nguyên đá Đồng Văn hấp dẫn du khách bởi cảnh quan hùng vĩ cùng đời sống văn hóa đặc sắc của đồng bào. Năm 2025, thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú được vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới”. Những dấu ấn ấy cho thấy khi văn hóa được gìn giữ và phát huy đúng hướng, di sản có thể trở thành lợi thế phát triển, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.
Gắn chính sách dân tộc với phát triển kinh tế
Với diện tích tự nhiên hơn 13.795 km², hơn 277 km đường biên giới cùng hệ thống di tích lịch sử, cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa phong phú, Tuyên Quang có nhiều điều kiện phát triển du lịch sinh thái, du lịch lịch sử, văn hóa và du lịch cộng đồng.
Tuy nhiên, để tiềm năng trở thành động lực phát triển, việc bảo tồn văn hóa cần gắn chặt với thực hiện chính sách dân tộc và nâng cao đời sống đồng bào. Đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sản xuất, phát triển nghề truyền thống, tạo việc làm và mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục, y tế sẽ góp phần cải thiện điều kiện sống, giúp người dân có thêm nguồn lực gìn giữ di sản của dân tộc mình.
Ông Nguyễn Văn Dưng - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo (đứng giữa) kiểm tra công trình Chợ xã Nấm Dẩn được đầu tư từ nguồn vốn chương trình MTQG vùng đồng bào DTTS và miền núi
Cùng với đó, phát triển du lịch cộng đồng, quảng bá sản phẩm đặc trưng và ứng dụng công nghệ số trong giới thiệu văn hóa sẽ mở rộng cơ hội tiêu thụ sản phẩm, thu hút du khách, tạo việc làm tại chỗ. Khi người dân trực tiếp tham gia và được hưởng lợi từ hoạt động bảo tồn, văn hóa không chỉ được lưu giữ mà còn trở thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế.
Các chương trình, chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vì vậy cần được triển khai đồng bộ, phù hợp với điều kiện từng địa bàn, phát huy nội lực và vai trò chủ thể của người dân. Hiệu quả của chính sách không chỉ thể hiện ở hạ tầng được cải thiện hay thu nhập tăng lên, mà còn ở niềm tin, sự đồng thuận và tinh thần chủ động vươn lên của cộng đồng.
Phát triển kinh tế đi đôi với bảo tồn văn hóa cũng là cách để hạn chế nguy cơ mai một di sản, khuyến khích thế hệ trẻ tiếp nối truyền thống và tạo nền tảng cho sự phát triển hài hòa giữa các dân tộc.
Xây dựng nếp sống văn minh, củng cố đoàn kết
Bên cạnh phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố sự gắn bó giữa các cộng đồng. Giữ gìn bản sắc không có nghĩa là duy trì mọi phong tục một cách nguyên trạng, mà cần phát huy những giá trị tốt đẹp, đồng thời từng bước thay đổi các tập quán không còn phù hợp.
Ngày 30/6/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 248/KH-UBND về xây dựng nếp sống văn minh trong Nhân dân và các dân tộc trên địa bàn tỉnh trong việc thực hiện cưới, tang, lễ hỏi và lễ hội tín ngưỡng tại các cơ sở tín ngưỡng. Đây là cơ sở để tăng cường tuyên truyền, vận động người dân thực hành phong tục theo hướng văn minh, tiết kiệm, phù hợp với điều kiện thực tế; phát huy giá trị truyền thống và hạn chế những biểu hiện hình thức, lãng phí, không phù hợp. Quá trình thực hiện cần tôn trọng phong tục tốt đẹp, sự đa dạng văn hóa và quyền tự do tín ngưỡng của người dân. Điều quan trọng là tạo được sự đồng thuận từ cộng đồng, để mỗi người tự giác thay đổi từ nhận thức đến hành động, thay vì áp đặt hoặc làm mất đi những giá trị văn hóa vốn có.
Phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc - sức mạnh nội sinh để xây dựng Tuyên Quang phát triển bền vững
Trong công tác này, già làng, trưởng thôn, nghệ nhân, người có uy tín và chức sắc tôn giáo có vai trò quan trọng trong tuyên truyền, vận động và kết nối cộng đồng. Bằng sự gần gũi, am hiểu phong tục và tiếng nói có sức thuyết phục, họ góp phần đưa chủ trương, chính sách đến với người dân, giải thích những vấn đề còn băn khoăn, khuyến khích các gia đình cùng xây dựng nếp sống tiến bộ.
Khi chính sách hợp lòng dân, quyền và lợi ích chính đáng của đồng bào được quan tâm, tiếng nói của cộng đồng được lắng nghe, sự đồng thuận sẽ được củng cố. Đây chính là nền tảng để tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Nhân dân với cấp ủy, chính quyền, xây dựng niềm tin và vun đắp khối đại đoàn kết các dân tộc.
Cùng với đó, việc bảo tồn tiếng nói, chữ viết, trang phục, dân ca, dân vũ và nghề truyền thống cần được thực hiện thường xuyên, gắn với giáo dục thế hệ trẻ và ứng dụng công nghệ số. Mỗi gia đình, mỗi bản làng chính là nơi nuôi dưỡng, trao truyền các giá trị văn hóa; mỗi người dân là một chủ thể góp phần gìn giữ di sản và xây dựng cộng đồng đoàn kết.
Chung sức xây dựng Tuyên Quang phát triển bền vững
Kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh là dịp để mỗi người dân thêm tự hào về truyền thống quê hương, trân trọng những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ và cùng chung tay xây dựng tương lai.
Các hoạt động văn hóa, du lịch trong khuôn khổ Lễ hội hoa Tam giác mạch năm 2026 nằm trong Chương trình Kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh.
Giữ gìn bản sắc văn hóa phải gắn với nâng cao đời sống đồng bào; thực hiện chính sách dân tộc phải hướng đến phát triển toàn diện, công bằng và bền vững. Khi người dân có sinh kế ổn định, được tôn trọng bản sắc và cùng tham gia vào quá trình phát triển, niềm tin và sự đồng thuận xã hội sẽ ngày càng được củng cố.
Từ mỗi gia đình, mỗi bản làng, những việc làm thiết thực trong bảo tồn văn hóa, phát triển kinh tế và xây dựng nếp sống văn minh sẽ góp phần vun đắp tình đoàn kết, sự sẻ chia giữa các dân tộc. Đó là nền tảng để Tuyên Quang phát huy sức mạnh nội sinh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và vững bước trên con đường phát triển bền vững, văn minh, giàu bản sắc.
Tác giả: Phạm Hoài Nam – Phòng Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo.
