Theo số liệu năm 2025, toàn tỉnh có 11.679 cặp kết hôn, trong đó có 272 cặp tảo hôn, chiếm 2,32% và 01 cặp hôn nhân cận huyết thống, chiếm 0,008%. Tổng số người tảo hôn là 338 người, thuộc các dân tộc: Dân tộc Mông 272 người, dân tộc Dao 26 người, dân tộc Tày 17 người, dân tộc Nùng 19 người và dân tộc Giấy 04 người.
Những số liệu trên cho thấy công tác phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống mặc dù đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn cần tiếp tục được quan tâm, triển khai thường xuyên, kiên trì và phù hợp với đặc điểm văn hóa, phong tục, tập quán của từng dân tộc, từng địa bàn.
Tảo hôn gia tăng nguy cơ nghèo đói, bạo lực gia đình, sinh con sớm và ảnh hưởng chất lượng dân số.
Tảo hôn – Những hệ lụy đối với tương lai của trẻ em
Tảo hôn là việc lấy vợ, lấy chồng khi một hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật. Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nam phải từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi mới đủ điều kiện về độ tuổi kết hôn.
Tảo hôn không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn để lại những hệ lụy lâu dài đối với việc học tập, việc làm và cuộc sống của trẻ em. Kết hôn, sinh con khi cơ thể và tâm lý chưa phát triển đầy đủ có thể làm gia tăng nguy cơ đối với sức khỏe sinh sản, ảnh hưởng đến sức khỏe của người mẹ và trẻ em. Kết hôn quá sớm cũng khiến trẻ có nguy cơ phải bỏ học, hạn chế cơ hội học nghề, tìm kiếm việc làm và phát triển năng lực bản thân. Khi chưa có đầy đủ kiến thức, kỹ năng sống, nghề nghiệp và thu nhập ổn định, các cặp vợ chồng trẻ dễ gặp khó khăn trong chăm sóc, nuôi dạy con, phát triển kinh tế gia đình và giải quyết những vấn đề phát sinh trong cuộc sống.
Nếu kéo dài, tảo hôn có thể tạo thành vòng luẩn quẩn “nghỉ học sớm – thiếu nghề nghiệp – thu nhập thấp – đời sống gia đình khó khăn”, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, sự phát triển của trẻ em và chất lượng dân số. Phòng, chống tảo hôn vì vậy không chỉ là chấp hành pháp luật mà còn là bảo vệ sức khỏe, quyền được học tập, phát triển của trẻ em, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc và cộng đồng phát triển bền vững.
Hôn nhân cận huyết thống – Nguy cơ đối với thế hệ tương lai
Hôn nhân cận huyết thống là việc kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời; đây là hành vi bị pháp luật cấm.
Hôn nhân cận huyết thống có thể làm tăng nguy cơ con cái mắc một số bệnh di truyền, dị tật bẩm sinh và rối loạn phát triển, đặc biệt trong trường hợp cả cha và mẹ cùng mang một biến thể gen lặn gây bệnh mà bản thân họ có thể không biểu hiện triệu chứng. Khi đó, trẻ có khả năng nhận biến thể gen gây bệnh từ cả cha và mẹ, làm tăng nguy cơ biểu hiện bệnh.
Một số bệnh di truyền có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, sự phát triển trí tuệ, khả năng học tập và chất lượng cuộc sống của trẻ; trong đó có những bệnh cần được theo dõi, điều trị và chăm sóc lâu dài như Thalassemia (bệnh tan máu bẩm sinh), một số bệnh chuyển hóa di truyền, các rối loạn phát triển và dị tật bẩm sinh. Những ảnh hưởng này không chỉ tác động đến quá trình phát triển và tương lai của trẻ mà còn có thể tạo áp lực về thời gian, chi phí điều trị, chăm sóc và tâm lý đối với gia đình.
Nếu tình trạng hôn nhân cận huyết thống kéo dài qua nhiều thế hệ, nguy cơ tích tụ các biến thể gen lặn có hại trong cộng đồng có thể gia tăng, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe thế hệ tương lai và chất lượng dân số.
Từ những hệ lụy tác hại tiêu cực trên, Công tác phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống cần sự tham gia của gia đình, nhà trường, chính quyền cơ sở và toàn xã hội. Trong đó, cần phát huy hiệu quả vai trò của già làng, trưởng dòng họ, người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo, nghệ nhân dân gian và các lực lượng nòng cốt ở cơ sở trong tuyên truyền, vận động người dân thực hiện pháp luật, từng bước xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống./.
Phụ nữ các dân tộc tìm hiểu, tiếp cận các kiến thức về sức khoẻ sinh sản, tránh hôn nhân cận huyết. Ảnh minh hoạ
Mỗi gia đình hãy quan tâm, lắng nghe và đồng hành cùng con em mình; mỗi thanh thiếu niên chủ động trang bị kiến thức, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của bản thân, hướng tới tương lai khỏe mạnh và bền vững.
Đủ tuổi mới kết hôn – Tự nguyện – Tiến bộ – Đúng pháp luật.
Không tảo hôn – Không hôn nhân cận huyết thống.
Chung tay bảo vệ trẻ em, nâng cao chất lượng dân số, xây dựng gia đình hạnh phúc và cộng đồng phát triển bền vững.
Tác giả: Vũ Thị Bình Minh - Phòng Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo
