Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hùng Đức kiểm tra tiến độ thực hiện dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia
Quyết liệt đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn chuyển tiếp
Thực hiện chủ trương cho phép kéo dài nguồn vốn của Chương trình giai đoạn 2021–2025 sang năm 2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo xác định đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn là nhiệm vụ trọng tâm, cần tập trung chỉ đạo trong những tháng cuối năm.
Tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương của Chương trình được kéo dài sang thực hiện trong năm 2026 là 1.558.500 triệu đồng, trong đó vốn đầu tư 949.992 triệu đồng, vốn sự nghiệp 608.508 triệu đồng. Đến ngày 30/8/2026, tổng số vốn đã giải ngân đạt 649.895 triệu đồng, bằng 41,7% kế hoạch; trong đó vốn đầu tư giải ngân 332.170 triệu đồng, đạt 35%, vốn sự nghiệp giải ngân 317.725 triệu đồng, đạt 52,21%.
Để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn và tạo chuyển biến mạnh mẽ về tiến độ giải ngân, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã tham mưu, đề xuất tập trung thực hiện một số nhóm giải pháp trọng tâm.
Trước hết, rà soát toàn bộ các dự án, tiểu dự án, nội dung thành phần và kế hoạch vốn được kéo dài sang năm 2026, xác định cụ thể tiến độ, khối lượng đã thực hiện, khả năng hoàn thành và nhu cầu vốn của từng nhiệm vụ, từng chủ đầu tư. Việc rà soát được thực hiện nhằm phân loại rõ những dự án có khả năng hoàn thành, những dự án đang triển khai và những nhiệm vụ không còn khả năng thực hiện, từ đó có phương án xử lý phù hợp, tránh để vốn tồn đọng hoặc phân bổ nhưng không có khả năng giải ngân.
Trên cơ sở đó, ưu tiên nguồn lực cho các công trình, dự án chuyển tiếp, các nhiệm vụ đã đủ điều kiện thực hiện và thanh toán, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công, nghiệm thu và giải ngân. Các chủ đầu tư được yêu cầu chủ động xây dựng tiến độ thực hiện, bám sát khối lượng hoàn thành, thực hiện nghiệm thu, thanh toán theo đúng quy định, phấn đấu giải ngân ở mức cao nhất đối với số vốn được phép kéo dài.
Một giải pháp quan trọng khác được Sở đề xuất là chủ động điều chỉnh kế hoạch vốn đối với các dự án không còn khả năng thực hiện hoặc không còn nhu cầu sử dụng vốn. Đối với số vốn không thực hiện được, dự kiến khoảng 182.229 triệu đồng, gồm 144.172 triệu đồng vốn đầu tư và 38.057 triệu đồng vốn sự nghiệp, việc rà soát, xử lý kịp thời giúp hạn chế tình trạng vốn chậm giải ngân, đồng thời tạo cơ sở để điều chuyển, thu hồi hoặc xử lý theo quy định, bảo đảm nguồn lực được sử dụng hiệu quả.
Cùng với giải pháp về vốn, tăng cường kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn ngay tại cơ sở được xác định là một trong những giải pháp then chốt. Sở phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan thường xuyên nắm bắt tình hình triển khai tại các địa phương, chủ đầu tư; kịp thời nhận diện những khó khăn về hồ sơ, thủ tục, giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công, nghiệm thu và thanh toán để tham mưu cấp có thẩm quyền xử lý.
Đồng thời, đề xuất nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương và chủ đầu tư, gắn trách nhiệm tổ chức thực hiện với tiến độ giải ngân. Tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành với chính quyền cấp xã trong quản lý, triển khai Chương trình; chủ động giải quyết những khó khăn thuộc thẩm quyền, không để tình trạng chờ đợi, đùn đẩy trách nhiệm làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Tiếp tục đôn đốc các chủ đầu tư nhanh công tác nghiệm thu, thanh toán, quyết toán, nhất là đối với những công trình đã có khối lượng hoàn thành. Vì vậy, việc thanh toán theo khối lượng hoàn thành, thay vì chờ đến khi công trình hoàn thành toàn bộ mới thanh toán, được xác định là một giải pháp thiết thực để đẩy nhanh tiến độ giải ngân.
Đặc biệt, trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, Sở phối hợp rà soát, điều chỉnh, phân cấp trách nhiệm quản lý và tổ chức thực hiện nguồn vốn, bảo đảm các dự án, công trình tiếp tục được triển khai. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng khi số lượng công trình, dự án chuyển tiếp lớn, khoảng 1.949 công trình, quá trình bàn giao, tiếp nhận và chuyển chủ đầu tư sau sắp xếp đơn vị hành chính mất nhiều thời gian.
Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Ma Quang Hiếu kiểm tra tình hình thực hiện chương trình MTQG tại các xã Bắc Mê, Đường Hồng
Chủ động chuẩn bị cho Chương trình giai đoạn 2026–2030
Song song với nhiệm vụ đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn chuyển tiếp, Sở Dân tộc và Tôn giáo tích cực phối hợp triển khai các nhiệm vụ chuẩn bị cho Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2030 theo Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/01/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Ngay sau khi Quyết định số 417/QĐ-BNNMT được ban hành, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị và UBND các xã rà soát mục tiêu, nhiệm vụ và nhu cầu nguồn lực; xây dựng kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 2026–2030. Sở Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các sở, ngành, địa phương rà soát, tổng hợp, đề xuất nhu cầu kinh phí thực hiện, làm cơ sở xây dựng kế hoạch và đề xuất nguồn lực với Trung ương.
Theo phân công, Sở Dân tộc và Tôn giáo là cơ quan chủ trì tham mưu thực hiện Hợp phần thứ hai, qua đó tiếp tục phát huy vai trò cơ quan chuyên môn tham mưu về công tác dân tộc và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Trong quá trình chuẩn bị, Sở tập trung phối hợp rà soát nhu cầu thực tế tại cơ sở, tham gia tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách, hướng dẫn thực hiện; đồng thời theo dõi, kiểm tra, đánh giá tình hình triển khai, kịp thời tổng hợp những khó khăn, vướng mắc để tham mưu UBND tỉnh báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ.
Đây cũng là thời điểm tỉnh từng bước hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách và phân cấp quản lý thực hiện Chương trình. Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành các nghị quyết về phân cấp thẩm quyền quyết định phân bổ, điều chỉnh kế hoạch đầu tư công; nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình giai đoạn 2026–2030. Những cơ sở pháp lý này tạo điều kiện để các địa phương, cơ quan, đơn vị chủ động hơn trong tổ chức thực hiện.
Tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới
Qua 9 tháng triển khai, mặc dù còn nhiều khó khăn do năm 2026 là năm chuyển tiếp giữa hai giai đoạn Chương trình và việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tác động đến tiến độ thực hiện, các sở, ngành, địa phương đã chủ động triển khai nhiệm vụ được giao; công tác rà soát, chuẩn bị các điều kiện thực hiện Chương trình giai đoạn 2026–2030 cơ bản được hoàn thành. Hệ thống văn bản chỉ đạo, điều hành từng bước được hoàn thiện, bộ máy tổ chức thực hiện tiếp tục được kiện toàn.
Trong những tháng cuối năm, Sở Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục tập trung tham mưu, phối hợp thực hiện đồng bộ các giải pháp: rà soát sát từng dự án, từng nguồn vốn; tập trung cho các nhiệm vụ có khả năng hoàn thành; đôn đốc giải ngân theo tiến độ; xử lý kịp thời nguồn vốn không còn nhu cầu hoặc không có khả năng thực hiện; tăng cường kiểm tra, giám sát; đề cao trách nhiệm người đứng đầu; đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán, quyết toán và kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những vấn đề vượt thẩm quyền.
Với tinh thần chủ động, quyết liệt và phối hợp chặt chẽ, Sở Dân tộc và Tôn giáo đang tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ “kép”: hoàn thành cao nhất các mục tiêu, nhiệm vụ và giải ngân nguồn vốn của Chương trình giai đoạn 2021–2025 được kéo dài sang năm 2026, đồng thời chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để triển khai hiệu quả Chương trình giai đoạn 2026–2030.
Qua đó, từng bước đưa các chủ trương, chính sách và nguồn lực của Nhà nước đến đúng đối tượng, đúng địa bàn; tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển của tỉnh Tuyên Quang trong giai đoạn mới./.
Tác giả: Nguyễn Kim Tường – Trưởng phòng Chính sách dân tộc
